Sáng thứ Hai, trời Sài Gòn xám đục như có ai phủ một lớp bụi mỏng lên cửa kính Phòng xử số 3. Nguyễn Hoàng Nam ngồi ở hàng ghế bên phải, áo sơ mi trắng đóng thùng nhưng cổ áo đã nhàu, bàn tay cứ siết rồi lại thả chiếc điện thoại tắt nguồn. Đối diện anh là Trần Thùy Dương, vợ anh, gương mặt trang điểm nhẹ mà mắt đỏ hoe, một tay ôm tập hồ sơ, tay kia nắm chặt bàn tay con gái.
Bé con tên Nguyễn Lê Minh Anh, bảy tuổi, tóc buộc hai bên bằng dây thun màu hồng. Con bé nhìn quanh phòng xử bằng ánh mắt vừa tò mò vừa sợ hãi, rồi ngước lên nhìn bố. Nam vội quay đi, như sợ chạm vào đôi mắt đó sẽ làm mình mềm lòng.
Thẩm phán Lê Quang Hòa bước vào, giọng ông điềm đạm nhưng lạnh: “Hôm nay tòa giải quyết yêu cầu ly hôn của anh Nam. Tranh chấp chính là quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng.”
Nam đứng dậy, nói nhanh như đã tập cả đêm: “Tôi xin ly hôn vì vợ tôi… không còn tin tôi. Cô ấy kiểm soát, nghi ngờ vô cớ. Tôi chịu không nổi.” Dương cười gằn, giọng run nhưng sắc: “Nghi ngờ vô cớ? Anh nhắn tin cho ai lúc nửa đêm? Anh đi công tác hay đi với ai? Tôi có đủ bằng chứng.”
Không khí trong phòng xử đặc lại. Nam nuốt khan, mắt liếc về phía thẩm phán rồi lại nhìn xuống sàn. Dương mở tập hồ sơ, rút ra những bản in tin nhắn và hóa đơn khách sạn. Nam phản ứng ngay: “Tất cả là hiểu lầm. Người đó chỉ là đối tác. Hóa đơn là do công ty đặt.”
Thẩm phán gõ nhẹ búa, quay sang bé Minh Anh: “Con có muốn nói điều gì không? Con muốn ở với ai?”
Minh Anh bấu vạt áo mẹ, lí nhí: “Con… con muốn mẹ đừng khóc nữa.” Rồi bất ngờ con bé bước lên một bước, nhìn thẳng thẩm phán, giọng nhỏ nhưng rõ ràng: “Thưa bác, con có thể cho bác biết một bí mật mà mẹ không biết không?”
Cả phòng xử im phăng phắc. Nam sững lại. Màu trên mặt anh rút đi nhanh đến mức người ta thấy rõ hai gò má anh trắng bệch. Anh bật đứng dậy theo phản xạ: “Minh Anh— con… đừng nói…”
Con bé không quay lại nhìn bố. Nó chỉ nhìn thẩm phán, đôi mắt trong veo nhưng nghiêm nghị như người lớn. Và rồi Minh Anh khẽ gật đầu, như đã quyết.
Thẩm phán Hòa hơi nghiêng người, giữ giọng bình tĩnh để trấn an: “Được, con cứ nói. Nhưng con nói chậm thôi. Bác nghe.”
Minh Anh hít một hơi, bàn tay nhỏ siết chặt mép váy đồng phục. “Hôm đó… là tối thứ Sáu. Mẹ nói mẹ đi làm tăng ca, con ở nhà với bà ngoại.” Con bé quay sang liếc bà ngoại đang ngồi cuối phòng, rồi nói tiếp, rõ ràng từng chữ như đang kể một chuyện đã diễn lại trong đầu rất nhiều lần. “Bà ngoại ngủ sớm. Con thức xem hoạt hình. Con nghe cửa mở. Con tưởng mẹ về, nhưng không phải.”
Nam lắp bắp: “Minh Anh, con nhớ nhầm rồi… Con—”
Thẩm phán đưa tay ra hiệu cho Nam ngồi xuống. “Anh Nam, để cháu nói.”
Minh Anh nuốt nước bọt. “Con thấy ba về. Ba không bật đèn lớn. Ba đi nhẹ lắm. Ba nói nhỏ với một cô… cô đó mặc váy đỏ.” Dương giật mạnh bàn tay con, mắt mở to: “Con nói gì?”
Con bé giật mình nhưng vẫn tiếp tục, giọng có chút run: “Ba với cô đó vào phòng làm việc. Con nghe tiếng cười. Con tò mò nên… con đi tới. Cửa khép không chặt. Con nhìn qua khe cửa.” Minh Anh cúi đầu, như xấu hổ vì đã lén nhìn. “Con thấy ba đưa cho cô ấy một phong bì. Cô ấy nói: ‘Anh yên tâm, hồ sơ em giữ. Chị Dương sẽ không biết đâu.’”
Dương tái mặt, môi mấp máy nhưng không thành lời. Nam ngồi như đóng băng, cổ họng cứng lại.
Thẩm phán Hòa nhíu mày: “Con có nhớ cô đó là ai không? Con đã gặp cô đó lần nào chưa?”
Minh Anh gật đầu: “Con gặp rồi. Cô đó… hay tới tiệm của ba. Tiệm ô tô ở đường Trần Hưng Đạo. Cô hay nói chuyện với ba. Cô hay cười. Con nhớ cô có cái nốt ruồi ở gần miệng.” Con bé đưa tay chấm lên khóe môi để minh họa.
Không khí trong phòng xử chuyển từ căng thẳng sang nặng nề, như có ai thả một cục đá xuống giữa. Dương quay phắt sang Nam: “Anh đem người về nhà? Ngay lúc tôi đi làm?” Giọng cô run lên vì tức và đau. “Phong bì? Hồ sơ gì? Anh giấu tôi chuyện gì?”
Nam đứng dậy, cố lấy lại bình tĩnh nhưng lời nói dính vào nhau: “Không có… không phải như em nghĩ. Minh Anh chỉ nghe lỏm… Cô ấy là nhân viên—”
Dương cười bật ra, tiếng cười chát: “Nhân viên gì mà vào nhà lúc đêm? Váy đỏ? Anh tưởng tôi ngu à?”
Thẩm phán Hòa nhìn Nam: “Anh Nam, lời khai của cháu có liên quan tới một ‘hồ sơ’. Anh giải thích được không?”
Nam nhìn xuống sàn, hai bàn tay run. Anh biết trong khoảnh khắc ấy, cái “bí mật” không còn là chuyện ngoại tình đơn thuần. Nó đụng vào thứ anh cố giấu lâu nay: khoản nợ và giấy tờ thế chấp.
Anh thở dốc: “Thưa tòa… đúng là hôm đó có người đến. Nhưng không phải như mọi người nghĩ. Cô ấy tên Lê Hồng Thắm, làm bên dịch vụ giấy tờ. Tôi… tôi nhờ cô ấy xử lý hồ sơ.”
Dương gằn từng chữ: “Hồ sơ gì?”
Nam im. Im quá lâu. Mỗi giây trôi qua như một nhát dao cắt vào lòng Dương.
Minh Anh ngước lên, mắt rơm rớm: “Con… con còn nghe cô Thắm nói: ‘Nếu chị Dương biết, chị ấy sẽ ngăn anh bán xe đó. Anh phải ký nhanh.’” Con bé quay sang mẹ, giọng cầu xin: “Mẹ đừng giận con. Con sợ mẹ buồn nên con giấu. Nhưng hôm nay bác hỏi… con không muốn mẹ bị lừa nữa.”
Một tiếng “bị lừa” của trẻ con lại đánh thẳng vào người lớn.
Dương lùi một bước, như bị tát. “Xe nào? Anh bán cái xe nào?” Cô quay sang thẩm phán, giọng nghẹn nhưng cố rõ: “Thưa tòa, nhà tôi chỉ có một chiếc xe tải nhỏ và một chiếc ô tô con… ô tô con là tài sản chung. Anh Nam không thể tự ý—”
Nam cắt ngang, như tuyệt vọng: “Tôi làm vậy để trả nợ! Em biết gì mà nói? Nếu không trả, họ kéo cả tiệm, kéo cả nhà!”
Dương đứng chết lặng. “Nợ gì? Anh vay bao nhiêu? Khi nào?”
Nam không trả lời, chỉ đưa tay ôm trán. Thẩm phán Hòa nhìn sang hội ý thư ký, rồi nói chậm: “Tòa tạm dừng để xác minh thông tin về tài sản và nghĩa vụ nợ. Nhưng trước hết, tôi muốn hỏi: Anh Nam, anh có che giấu tình trạng tài chính, tài sản chung, và có hành vi chuyển dịch tài sản trong thời kỳ hôn nhân không?”
Nam ngẩng lên. Trong mắt anh là sự hoảng loạn pha lẫn mệt mỏi. Anh nhìn con gái, như bị chính ánh mắt nhỏ xíu ấy ép phải nói thật.
Khi phiên tòa tạm nghỉ, Dương kéo Minh Anh ra hành lang, tay vẫn run. Cô quỳ xuống trước mặt con, vừa muốn ôm con vừa sợ làm con đau. “Sao con không nói với mẹ từ trước?”
Minh Anh bật khóc, nước mắt chảy dài: “Con sợ mẹ khóc như hôm mẹ thấy tin nhắn của ba. Con… con nghĩ nếu con im thì mọi người sẽ lại vui. Con sai rồi.”
Dương ôm con thật chặt. Trong khoảnh khắc đó, mọi cơn giận với Nam bị đẩy lùi bởi một nỗi đau khác: con gái bảy tuổi đã tự gánh một bí mật người lớn, cố làm “người hòa giải” trong nhà.
Bên kia hành lang, Nam ngồi bệt xuống ghế, hai khuỷu tay chống lên gối. Anh không còn vẻ cứng cỏi khi bước vào tòa nữa. Anh nhìn vào khoảng không như nhìn thấy cả một chuỗi đêm mất ngủ.
Thẩm phán Hòa gọi hai bên vào lại. Giọng ông không cao nhưng đủ sức nặng để kéo mọi người về đúng quỹ đạo: “Tòa tiếp tục. Tôi yêu cầu anh Nam trình bày rõ khoản nợ, nguồn gốc, chứng từ. Và giải thích việc nhờ người dịch vụ xử lý ‘hồ sơ’ liên quan đến bán xe.”
Nam đứng dậy, như người buộc phải bước ra ánh sáng. “Thưa tòa… tôi có vay nóng hơn ba trăm triệu. Ban đầu chỉ một trăm để nhập phụ tùng, sau đó lỗ… tôi vay chỗ này đắp chỗ kia. Tôi giấu vợ vì sợ cô ấy lo, sợ cô ấy bỏ.” Anh cười nhạt, tự chế giễu mình. “Nhưng càng giấu càng nát.”
Dương siết tay, móng bấm vào lòng bàn tay. “Anh giấu tôi, rồi tự ý tính chuyện bán xe? Anh coi tôi là gì trong cuộc hôn nhân này?”
Nam đáp, giọng khàn: “Tôi định bán xe để trả bớt, rồi làm lại. Tôi tính… sau đó sẽ nói. Tôi không đưa người về nhà để phản bội em.” Anh dừng lại, liếc qua Minh Anh. “Tôi chỉ… không muốn con thấy ba mẹ cãi nhau vì tiền.”Bình cứu hỏa
Thẩm phán Hòa nhìn thẳng: “Nhưng anh đã để con phải nghe lén những câu chuyện mà trẻ con không nên nghe. Và hành vi chuyển dịch tài sản chung khi đang có tranh chấp có thể gây bất lợi cho anh khi tòa xem xét.”
Dương rút từ túi xách một tập giấy, giọng cô run nhưng không còn yếu: “Thưa tòa, đây là sao kê tôi mới in sáng nay. Ba tháng gần đây, anh Nam chuyển tiền nhiều lần cho số tài khoản lạ. Tổng cộng gần bảy mươi triệu.” Cô quay sang Nam, mắt đỏ nhưng sắc: “Anh nói không phản bội? Vậy tiền đó là gì?”
Nam nhìn vào tập giấy, mặt anh sụp xuống. “Đó… là tiền lãi. Tôi chuyển qua tài khoản của Thắm để đưa cho họ. Tôi sợ em thấy giao dịch với bên cho vay.” Anh thở ra, như rút hết khí trong người. “Tôi không ngoại tình. Nhưng tôi đã nói dối.”
Một sự thật không giống điều Dương tưởng. Nó không làm cô nhẹ hơn. Nó chỉ khiến cô thấy mình sống cạnh một người xa lạ suốt bao lâu.
Thẩm phán Hòa ghi chép, rồi hỏi tiếp: “Anh Nam có chứng từ vay? Có hợp đồng, giấy biên nhận?”
Nam lắc đầu: “Chỉ có giấy viết tay… và tin nhắn.” Anh ngập ngừng. “Tôi biết là sai.”
Dương nhắm mắt. Tới đây, cô chợt hiểu vì sao Nam cứng đầu đòi ly hôn: anh không chỉ sợ bị vợ trách; anh sợ vụ nợ lộ ra sẽ kéo cả gia đình xuống, và anh muốn cắt phần của Dương ra khỏi cái hố ấy. Nhưng cách anh chọn lại là cách làm tan nát tất cả.
Thẩm phán Hòa quay sang Dương: “Chị Dương, trong yêu cầu của chị, chị muốn nuôi cháu Minh Anh. Chị có điều kiện gì để đảm bảo?”
Dương trả lời, giọng dứt khoát: “Tôi là kế toán trưởng, thu nhập ổn định. Tôi có nhà của mẹ tôi ở Gò Vấp, có thể ở tạm. Tôi không ngăn cản con gặp ba, nhưng tôi cần một môi trường ổn định, không bí mật, không nợ nần kéo tới.”
Nam nghe đến “không ngăn cản” thì mắt anh ướt. Anh nhìn Minh Anh, cố mỉm cười nhưng khóe môi méo. “Ba xin lỗi con.”
Minh Anh đứng lên, bước ra giữa phòng xử, nhỏ nhẹ: “Ba đừng nói dối nữa. Con không cần ba giàu. Con chỉ cần ba đừng làm mẹ khóc.”
Câu nói ấy không kịch tính theo kiểu người lớn, nhưng nó làm cả phòng xử lặng đi, vì ai cũng biết: một đứa trẻ nói ra điều đơn giản nhất, mà người lớn mất cả đời mới học.
Thẩm phán Hòa kết luận: “Tòa ghi nhận: mâu thuẫn hôn nhân trầm trọng do thiếu trung thực, che giấu nghĩa vụ tài chính, có dấu hiệu chuyển dịch tài sản. Về quyền nuôi con, tòa ưu tiên sự ổn định và lợi ích của trẻ. Tạm thời giao cháu Minh Anh cho mẹ trực tiếp chăm sóc. Anh Nam có quyền thăm nom theo lịch và nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định. Về khoản nợ, tòa yêu cầu hai bên cung cấp chứng cứ để xác định nợ chung hay nợ riêng.”
Dương ôm con, nước mắt rơi nhưng lần này không còn là nước mắt bất lực. Nam đứng im rất lâu, rồi cúi đầu thật thấp: “Tôi chấp nhận.”
Khi mọi người đứng dậy ra về, Nam bước tới trước mặt Dương, không dám chạm vào con. Anh chỉ nói một câu, nhỏ đến mức gần như tự nói với mình: “Anh tưởng giấu là bảo vệ… hóa ra là đẩy hai mẹ con ra xa.”
Dương không đáp ngay. Cô nhìn Nam, rồi nhìn Minh Anh. Cuối cùng cô nói, như một đường ranh: “Từ hôm nay, anh muốn làm ba của con thì hãy bắt đầu bằng sự thật.”
